Sennik: 201 obrazów sennych i ich odczytania

Część obrazów wraca niemal do wszystkich: pościg, wypadające zęby, woda podchodząca pod próg. Znajdziesz tu ponad dwieście haseł, przy każdym dawne odczytanie, zwyczajną przyczynę, która mogła je wywołać, i miejsce na twoją własną wersję.

Zacznij od jednego obrazu - tego, który został po przebudzeniu, kiedy reszta snu już się rozsypała. Zwykle jest to jedna rzecz: schody, ząb w dłoni, drzwi, które nie chcą się otworzyć. Reszta bywa dekoracją, którą głowa pozbierała poprzedniego dnia, i szukanie jej w spisie donikąd nie prowadzi. Osiem grup poniżej dzieli dwieście jeden haseł, a kiedy nazwa obrazu jest oczywista, szybciej pójdzie z listy alfabetycznej. Wszystko, co tu przeczytasz, pochodzi z tradycji odczytywania snów, nie z orzeczenia o czyimkolwiek życiu.

Przy większości haseł stoją obok siebie dwa odczytania i nie jest to niedopatrzenie. Sennik rósł przez stulecia, w różnych krajach i różnych domach, a nikt nigdy nie uzgodnił tych zapisów ze sobą. Ogień w jednym oczyszcza, w drugim niszczy i tyle z niego zostaje. O tym, które z dwóch pasuje, rozstrzyga najczęściej uczucie, z którym otwierasz oczy: ulga albo ciasno w piersiach. Warto zapisać je od razu, bo blednie szybciej niż sam obraz.

Zanim sięgniesz po symbol, sprawdź poprzedni dzień. Późna kolacja, tydzień egzaminów, kartony spakowane przed przeprowadzką, choroba kogoś bliskiego, duszny pokój pod koniec listopada - bardzo wiele nocnych obrazów ma przyczynę zupełnie zwyczajną. Dlatego przy hasłach czeka nie tylko dawne odczytanie, ale i to codzienne wyjaśnienie obok. Nic tu nie zapowiada przyszłości i nie mówi, co się wydarzy; opisujemy, co ludzie w danym obrazie widzieli i co go zwykle wywołuje.

Na koniec rzecz, od której właściwie się zaczyna: ten sam obraz nie znaczy tego samego u dwóch osób. Pies u kogoś, kto wyrósł wśród psów, i pies u kogoś po pogryzieniu to dwa różne sny przy identycznym kadrze. Twoje skojarzenie waży więcej niż zapis w spisie, a kiedy oba się rozchodzą, zostań przy swoim. Gdyby ciekawiło cię, skąd biorą się takie tradycje i jak układa się rytm nocy, obok stoi Przewodnik Astrologiczny i kalendarz księżycowy.

Zwierzęta, które się śnią

Czterdzieści zwierząt: wąż, pająk, czarny kot, sowa, jeleń. Tu zagląda najwięcej osób i tu zwykle się zaczyna.

Mrówki Kolumna mrówek czytana jako cierpliwa praca albo jako drobiazgi, które się zbierają. Niedźwiedź Siła, która nie działa ze złości - dwa odczytania niedźwiedzia obok siebie. Pszczoły Brzęczenie, rój i użądlenie - co sennik robi z obrazem pszczół. Ptaki Dwie tradycje w jednym obrazie: ptak jako wolność i ptak jako posłaniec. Motyl Przemiana albo kruchość - o tym, który odczyt motyla pasuje, decyduje nastrój snu. Kot Dwa sprzeczne odczytania jednego zwierzęcia i szczegóły, które rozstrzygają. Kura Drobne sprawy domowe, skromny dostatek i sporo zamieszania wokół nich. Karaluchy Owad, który wraca mimo sprzątania: uporczywość zamiast realnej groźby. Krowa Spokojne zwierzę o najstarszej reputacji w senniku: sytość, cierpliwość, zaplecze. Krokodyl Ukryte zagrożenie i emocja bez nazwy - tak sennik czyta krokodyla. Wrona Zły omen w jednej tradycji, bystry posłaniec w drugiej, a między nimi twój własny ptak. Jeleń Czujna łagodność i uważność; obraz kogoś, kto woli się wycofać niż spierać. Pies Przyjazny pies to wierność i opieka, warczący - zaufanie nadszarpnięte blisko domu. Delfin Lekkość, zabawa i toń, w której da się płynąć - delfin we śnie. Kaczka Przystosowanie i dom - jak sennik czyta kaczkę, kaczęta i wodę. Orzeł Symbol dystansu i ambicji - liczy się tu wysokość, nie sam ptak. Słoń Duże zwierzę, które nie straszy - pamięć, cierpliwość i siła bez pośpiechu. Ryba Coś, co przesuwa się pod powierzchnią i jeszcze nie ma swojej nazwy. Muchy Bzyczenie w tle i rzeczy zbyt małe, żeby je załatwić, i zbyt uparte, żeby zniknąć. Żaba Sennik czyta żabę przez zmianę formy, a nie przez wróżenie z pogody. Koza Skromny dostatek, pewny krok i upór - koza we śnie czytana bez cudzego bagażu. Koń Napęd, którego nie da się przegadać - i pytanie, kto trzyma cugle. Lew Lew we śnie: władza, przeszkoda i to, gdzie stoisz wobec zwierzęcia. Jaszczurka Ciepło w jednych tradycjach, chłód w innych, a w środku ogon, który odrasta. Małpa Bystrość albo drwina - w tym śnie znaczenie niesie zachowanie małpy, nie ona sama. Komary Najpierw sprawdź pokój, potem to, co naprawdę cię drażni za dnia. Mysz Drobny kłopot, który dostał się do środka - i co zmienia liczba myszy. Sowa Mądrość albo zła nowina: jeden ptak, dwie sprzeczne tradycje odczytań. Świnia Zwierzę czytane raz jako obfitość, raz jako apetyt bez miary - zależnie od tradycji. Królik Płodność, wzrost i ucieczka - dwa króliki, dwa zupełnie różne odczyty. Szczur Obrzydzenie w jednym senniku, spryt i zaradność w drugim - a mysz to osobna sprawa. Skorpion Ukryta wrogość albo strażnik - dwie tradycje czytają to samo zwierzę inaczej. Rekin Nie rekin jest tu najważniejszy, tylko woda pod spodem i to, jak daleko był brzeg. Owce Spokój stada i drugie pytanie: idziesz tak z wyboru czy dla wygody? Wąż Dwie tradycje, jedno zwierzę - podstęp albo opieka, i skóra na ziemi. Pająk Sieć jako coś budowanego latami, pająk jako cierpliwość, która to trzyma. Tygrys Nie zwierzę, tylko dystans niesie tu znaczenie - daleko, blisko czy już obok. Żółw Cierpliwość albo zastój - o tym, które znaczenie wygrywa, decyduje nastrój snu. Wieloryb Ogrom wyczuwany, nie oglądany - coś wielkiego, co pokazuje się fragmentami. Wilk Dwa stare odczyty jednego zwierzęcia: groźba z ciemności albo wierna wataha.

Co robisz we śnie

Bieg bez końca, spadanie, tonięcie, wreszcie latanie: sny, w których działasz ty, a nie ktoś obok ciebie.

Pościg Sen o pogoni przychodzi po okresie odkładania, nie przed nieszczęściem. Spóźnienie Nie zapowiedź przegapionego terminu, tylko obraz presji, pod którą żyjesz akurat teraz. Wspinaczka Ambicja, mozolne posuwanie się w górę i koszt, który się z tym wiąże. Płacz Płacz we śnie czyta się jako ujście napięcia, nie jako nadchodzący smutek. Taniec Rozluźnienie, cudze spojrzenia i ruch, na który wreszcie jest zgoda. Picie Woda to ulga, alkohol to pytanie o towarzystwo - dwa różne sny. Jazda samochodem Obraz panowania nad kierunkiem: kierownica, hamulce i fotel pasażera. Tonięcie Metafora nadmiaru, nie prognoza - często z prostym powodem cielesnym w tle. Posiłek Scena przy stole: kto podaje, w czyim towarzystwie i czy pojawia się sytość. Ucieczka Wydostanie się skądś - raz wolność, raz omijanie sprawy. Decyduje nastrój. Spadanie Utrata gruntu w tradycji, zryw hipniczny w fizjologii - dwa odczyty jednego snu. Latanie Uwolnienie i dystans, a najwięcej mówi sposób, w jaki się w tym śnie unosisz. Ukrywanie się Unik i schronienie w jednym obrazie - dlatego ten sen bywa dwuznaczny. Skakanie Skok a upadek: wybór kontra wypadek, wysokość i moment lądowania. Śmiech Wspólny śmiech i bycie wyśmiewanym to we śnie dwie zupełnie różne rzeczy. Modlitwa Modlitwa czytana jest jako postawa prośby, nie jako sprawa doktryny czy wyznania. Czytanie Ruchome litery, wyjaśnienie z fazy REM i pytanie, co trzymasz w rękach. Bieganie Nogi pracują, ciało stoi - i skąd bierze się ten dobrze znany ciężar. Krzyk Otwarte usta bez dźwięku: fizjologia i odczytanie stoją tu obok siebie. Szukanie Czegoś brakuje, pośpiech jest prawdziwy, a rzecz i tak się nie znajduje. Śpiew W samotności czy przy publiczności - ten szczegół zmienia cały odczyt. Spanie Dwa sprzeczne odczytania i jedno zjawisko, które nie potrzebuje żadnego z nich. Pływanie Radzenie sobie tam, gdzie nic nie podtrzymuje za darmo - z prądem albo pod prąd. Chodzenie Spokojny ruch własnym tempem; sens niesie grunt pod stopami i towarzystwo. Pisanie Nieczytelna kartka, podpis bez czytania i chęć bycia zrozumianym.

Własne ciało we śnie

Najczęściej wraca jeden obraz: ząb, który zostaje w dłoni. Dalej krew, włosy, blizna, skóra i oczy.

Krew Częsty i niepokojący obraz, który nie mówi nic o twoim zdrowiu. Kości Rusztowanie życia, nie zapowiedź grobu: kości jako obraz fundamentu. Uszy Obraz oparty na słuchu, nie na wzroku: zatkane ucho, dzwonienie, szept zza ściany. Oczy Widzieć czy być widzianym - od tego zależy cały odczyt tego snu. Twarz Pytanie o wersję siebie, którą wystawiasz na zewnątrz - i o to, czy jeszcze pasuje. Stopy Grunt pod nogami: samodzielność, kierunek i to, czy udźwigniesz własny ciężar. Włosy Włosy czyta się jako wybrany wizerunek, a każda wersja tego snu znaczy co innego. Ręce Sprawczość w obrazie: stan dłoni niesie tu niemal całe znaczenie. Serce Narząd czy przenośnia - od tego pytania zaczyna się każde odczytanie. Paznokcie Kadr z bliska: zadbanie, wygląd i drobne sygnały radzenia sobie. Nagość Odsłonięcie, nie seks - a najwięcej mówi to, czy ktokolwiek w śnie zareagował. Blizna Rana, która się skończyła, i pytanie, dlaczego przypomina o sobie teraz. Skóra Granica między tobą a światem - stąd odczyty o osłonie, dotyku i dystansie. Pocenie się Ciepły koc czy napięcie? Sennik rozdziela pot wysiłku i pot ze strachu. Łzy Łzy jako ujście dla ciśnienia, a nie zapowiedź smutku; płacz przez sen bywa realny. Wypadanie zębów Najbardziej wspólny sen świata i dwa wyjaśnienia, które sobie nie przeczą. Język Ciężki język, przygryziony język, potok słów - wszystko o mowie. Rana Krzywda, która się jeszcze nie zabliźniła, i granica, której sennik nie przekracza.

Ludzie, którzy się pojawiają

Kogo naprawdę zastępuje ta twarz? Matka, sąsiad, policjant, były partner - dwadzieścia sześć takich pytań.

Kłótnia Zostaje nie treść sporu, tylko jego temperatura - i to ją czyta sennik. Niemowlę Coś, co dopiero się zaczęło i samo o siebie jeszcze nie zadba. Szef Przełożony we śnie jako miejsce oceny, nie jako wiadomość o pracy. Brat Konkretny człowiek i pozycja w rodzinie naraz, a wiek we śnie mówi najwięcej. Celebryta Nie chodzi o tę osobę, tylko o cechę, którą dla ciebie skraca - tak czyta to tradycja. Zdrada Dlaczego to uczucie jest tak dosłowne i czego ten sen na pewno nie dowodzi. Dziecko Na wpół znajoma postać, którą tradycja czyta jako część ciebie samego. Tłum Płyniesz z masą czy tkwisz w niej: tłum jako obraz miejsca wśród ludzi. Sympatia Nie tyle sen o konkretnej osobie, ile o pragnieniu, które ma jej twarz. Lekarz Autorytet, ocena i zaufanie - lekarz we śnie nie mówi nic o zdrowiu. Były partner Nie sygnał od tamtej osoby, tylko sen o pewnym okresie twojego życia. Ojciec Opieka i porządek albo nacisk i ocena - dwa odczytania jednej postaci. Przyjaciel Obraz mówiący o bliskości i zaufaniu, a nie wiadomość o kimś konkretnym. Duch Trzy niezgodne tradycje i jedno bardzo zwyczajne wyjaśnienie tej sceny. Dziadek Linia rodzinna, rada zamiast rozkazu i sny wracające po pogrzebie. Babcia Postać, która przychodzi z domem, kuchnią i całą rodzinną pamięcią. Pocałunek Bliżej zgody i pieczęci niż pożądania - drugi człowiek decyduje o odczytaniu. Matka Obraz opieki - tej otrzymanej dawno temu i tej rozdawanej dzisiaj. Sąsiad Postać bliska, znajoma i znana tylko w połowie - bliskość bez wyboru. Policja Mundur we śnie: raz twoja własna miara, raz pomoc, która wreszcie przychodzi. Ciąża Obraz czegoś, co rośnie i nie jest jeszcze gotowe, żeby to komukolwiek pokazać. Siostra Ta sama rodzina, inna droga - dlatego te sny bywają cięższe, niż wyglądają. Nieznajomy Nieznana twarz we śnie: pożyczona z tłumu, czytana jako coś twojego. Nauczyciel Postać, która ocenia pracę, i wraca długo po ostatniej lekcji w szkole. Bliźniaki Zostaje fakt dwóch, nie twarze - a tradycja czyta to jako sprawę z dwiema odpowiedziami. Ślub Trzy różne sny pod jednym słowem i to, co dokłada do nich zwykłe planowanie.

Zdarzenia i sceny lęku

Sala egzaminacyjna wraca tu częściej niż pogrzeb, wojna czy wypadek. Sceny o napięciu, nie o jutrze.

Wypadek Rozpęd, który wymknął się spod kontroli - nie zapowiedź niczego na drodze. Aresztowanie Zatrzymanie we śnie: wina bez zarzutu i poczucie bycia powstrzymanym. Poród Coś noszonego długo przychodzi na świat w postaci widocznej dla innych. Śmierć Tradycja czyta śmierć we śnie jako koniec etapu, nigdy jako wiadomość o odejściu. Egzamin Pięć wersji tego samego snu, pożyczona sceneria i to, kiedy wraca najczęściej. Bójka Konflikt bez kształtu za dnia - i przeciwnik ważniejszy niż sam cios. Pogrzeb Obrzęd domykający rozdział: zakończenie i zmiana, nie zapowiedź śmierci. Błądzenie Znajome miasto poprzestawiane tak, że żadna ulica nie prowadzi tam, gdzie ma. Ukończenie szkoły Próg przekroczony publicznie - i pytanie, czy to uznanie się należy. Choroba Obraz ciężaru i zmęczenia, nie wiadomość o twoim ciele ani o kimś bliskim. Rozmowa kwalifikacyjna Poczucie bycia ocenianym według cudzej miary, ustalonej bez twojego udziału. Podróż Etap życia w toku; interpretuje się warunki drogi, nigdy sam przyjazd. Utrata pieniędzy Ubywanie czegoś cennego - i najczęstszy, całkiem prozaiczny powód. Spotkanie z boską postacią Sen zapamiętywany ostro, choć słowa znikają - i co z niego zostaje. Spóźnienie na samolot Sen o zdążeniu, a nie o podróży - obraz zamykającego się okna czasu. Przeprowadzka Zmiana sposobu życia, nie samego adresu - i etap przeprowadzki niesie sens. Rabunek Coś zabranego bez zgody: czas, zasługi, prywatność albo poczucie miejsca. Ukąszenie węża Chwila, w której pilnowane z daleka zagrożenie w końcu dotyka. Operacja Zgoda plus bezsilność: obraz zmiany, która dzieje się cudzymi rękami. Wojna Konflikt większy niż jedna osoba; sporo takich obrazów przychodzi z wiadomości.

Pogoda, woda i krajobraz

Deszcz, mgła, lód, morze, trzęsienie ziemi - obrazy, w których ton nadaje pogoda, a nie ludzie.

Pustynia Pustka albo wybrane odosobnienie - o odczycie decyduje to, jak sen czuło się pod stopami. Trzęsienie ziemi Dwa przeciwne odczytania jednego wstrząsu i to, czego szukasz zaraz po nim. Ogień Ruina w jednym senniku, odnowa w drugim - rozstrzyga skala i miejsce. Powódź Napór z zewnątrz i cisza po wodzie: dwie połowy tego samego snu. Kwiaty Kolor, zapach i krótki moment: kwiaty jako coś, co właśnie jest w pełni. Mgła Nie widać dalej niż na kilka metrów - sennik czyta to jako brak informacji. Las Ścieżka albo jej brak decyduje o wszystkim, a światło między pniami dopowiada resztę. Lód Coś, co stanęło w miejscu: raz bezpieczna tafla, raz utknięcie bez ruchu. Jezioro Woda stojąca i zamknięta brzegiem - czytana jako nastrój, nie jako zdarzenia. Księżyc Fazy, barwy i nastrój - oraz granica, za którą to już nie wróżba. Góra Duże przedsięwzięcie i wysiłek - liczy się, w którym miejscu zbocza jesteś. Morze Największy z obrazów uczuciowych - liczy się stan wody i twoje miejsce. Deszcz Ulga, płacz i obmycie - a siła opadu zmienia odczytanie bardziej niż sama woda. Tęcza Rzadki, pogodny obraz, czytany jako pojednanie i krótka, prawdziwa ulga. Rzeka Woda z kierunkiem i drugim brzegiem - obraz przejścia, nie samego uczucia. Niebo Tło, nie temat: sennik czyta barwę, wysokość i zachowanie nieba. Śnieg Nie mróz, tylko zawieszenie: coś przykryte i czekające na zmianę warunków. Gwiazdy Punkt orientacyjny czy tęsknota - dwa stare odczytania nocnego nieba. Burza Grzmot, schronienie i mokry krajobraz po burzy - jak to czytano. Słońce Obraz pomyślny z twardym drugim dnem, zależny od tego, jak stoisz w świetle. Grzmot Grzmot to nie zdarzenie, tylko wiadomość o nim - dźwięk, który dociera po fakcie. Drzewo Trzy warstwy jednego symbolu i pytanie, które trzeba zadać najpierw. Woda Nie sama woda, lecz jej stan - portret uczuć w najczęstszym obrazie snów. Wodospad Uwolnienie zamiast zniszczenia: woda idzie tam, gdzie szła zawsze. Wiatr Jedyny obraz w senniku, na który nie da się popatrzeć - i stąd jego siła.

Miejsca, do których trafiasz

Od piwnicy i windy po most i szkolny korytarz: w tych hasłach całą opowieść niesie samo miejsce.

Lotnisko Próg i czekanie - dlaczego w tym śnie prawie nigdy się nie leci. Piwnica Nie pokój, tylko schodzenie - to, co złożone poniżej codziennego poziomu. Łazienka Najpierw powód cielesny, potem symbol: prywatność i pozbywanie się zbędnego. Plaża Próg między znanym gruntem a otwartą wodą, czyli czas tuż przed decyzją. Most Jedyna budowla stawiana po to, żeby ją opuścić - obraz przejścia i decyzji. Cmentarz Miejsce pamięci, nie przepowiednia: cisza cmentarza i sprawy już domknięte. Świątynia Budynek wydzielony, czytany jako schronienie, cisza albo moment podliczenia. Miasto Znane ulice w złym układzie - obraz życia, które zmieniło kształt. Drzwi Drzwi jako zawias snu: otwarte, zamknięte, znane i całkiem obce. Winda Ruch między poziomami, którego nie prowadzisz, w maszynie zbudowanej przez kogoś. Ogród W tym śnie stan ogrodu waży więcej niż to, co rośnie, a granica liczy się osobno. Szpital Odwiedziny, poczekalnia i przyjęcie na oddział - trzy różne odczytania. Hotel Etap przejściowy: rzeczy wciąż w torbie, a nic jeszcze nie zostało ustalone. Dom Budynek jako obraz osoby, pokoje jako obszary życia - i granice tego klucza. Kuchnia Najbardziej pracowity pokój w całym senniku: zapasy, ciepło i codzienna krzątanina. Targ Wymiana, cena i za dużo możliwości naraz - targ w tradycji sennej. Więzienie Cała różnica leży w tym, czy ktoś w ogóle próbował nacisnąć klamkę. Droga Kierunek życia i to, jak gładko albo jak mozolnie posuwasz się naprzód. Pokój Pomieszczenie jako część życia trzymana osobno; nowy pokój to nowa możliwość. Szkoła Nie o nauce, tylko o ocenianiu - sen, który wraca po wielu latach. Schody Dwa kierunki, jedna konstrukcja - i warianty, w których schody zawodzą. Okno Perspektywa albo wystawienie na widok - zależnie od tego, co robisz przy szybie.

Przedmioty pod ręką

Klucz otwiera, lustro pokazuje, list przynosi cudze słowa - we śnie znaczą jednak coś innego niż na jawie.

Jabłko Dwie tradycje na jednej gałęzi, a rozstrzyga stan owocu, nie sam owoc. Torba To, co nosisz przez swoje dni - razem z rzeczami leżącymi tam od lat. Książka Wiedza, zapis i strona, na której litery nie chcą ustać w miejscu. Chleb Chleb jako skrót od jedzenia w ogóle: dostatek, praca i gest podania. Tort Święto i nagroda, a obok starsza nieufność wobec przyjemności branej łatwo. Świeca Światło na tyle kruche, że w senniku liczy się płomień, a nie sama świeca. Samochód Auto we śnie: kierownica, hamulce i odcinek drogi, który jedziesz. Ubranie Strój na zupełnie złą okazję, cudze rzeczy i szafa, w której nic nie pasuje. Jajko Obietnica i kruchość w jednym obrazie - o odczycie decyduje stan skorupki. Jedzenie Obfitość, pustka, pytanie o kucharza i smak, którego zwykle brakuje. Owoce Cztery stany owocu, cztery odczytania - wszystko zależy od pory. Złoto Prawdziwa wartość czy sam połysk: dwa spory wokół jednego metalu. Pistolet Obraz siły, której nie da się cofnąć, i broni, która często nie działa. Klucz Dostęp albo jego brak - jeden przedmiot i dwa przeciwne odczyty w senniku. Nóż Ostrze w twojej ręce znaczy co innego niż to samo ostrze w cudzej. List Czekanie na wiadomość, która już istnieje, ale nie została jeszcze otwarta. Bagaż Obraz ciężaru: ile go niesiesz, kto go spakował i czy można go odstawić. Mleko Opieka, dostatek i strata drobna, lecz irytująca ponad wszelką miarę. Lustro Obce odbicie, pęknięte szkło i to, co sen mówi o obrazie siebie. Pieniądze Miara wartości i sił, nie kwota - i na pewno nie prognoza finansowa. Telefon Rzecz o kontakcie, który się nie zestawia - sprawny aparat nie zostaje w pamięci. Zdjęcie Pamięć przypięta w jednym miejscu, zamiast niesiona dalej wraz z tobą. Pierścionek Zamknięty krąg na palcu - więź w wersji chcianej i w tej niewygodnej. Buty Oparcie i rola: sennik pyta, czy buty pasowały i czy w ogóle były. Zegarek Przedmiot, który we śnie prawie nigdy nie pokazuje godziny, a stoi za czas.

Często zadawane pytania

Czy sen naprawdę coś znaczy?

Nic nie wskazuje na to, żeby sen zapowiadał przyszłość, i nie po to powstała ta strona. Ludzie rozpoznają u siebie raczej co innego: napięty tydzień daje niespokojniejsze noce, a przeprowadzka albo sesja potrafi wracać nocą przez kilka dni z rzędu. Sen jest więc bliżej odcisku twojej własnej głowy niż wiadomości z zewnątrz.

Dlaczego ten sam sen wraca tyle razy?

Zwykle taki sen trzyma się czegoś, co zostało otwarte, i cichnie sam, kiedy sprawa ruszy z miejsca: odkładana rozmowa, decyzja, do której trudno usiąść. Pościg i egzamin bez przygotowania wracają najczęściej ze wszystkich obrazów. Kiedy koszmar trwa miesiącami i wyrywa cię ze snu noc po nocy, powiedz o tym lekarzowi - samo złe spanie wystarczy za powód.

Czy jedno odczytanie pasuje do wszystkich?

Nie, i tu leży granica każdego sennika. Symbol niesie przede wszystkim to, czym był wcześniej dla konkretnej osoby. Woda w śnie kogoś, kto lato po lecie spędzał nad jeziorem, brzmi inaczej niż woda w śnie kogoś, kto raz omal się nie utopił, choć kadr w obu nocach jest ten sam. Kiedy twoje odczucie kłóci się z zapisem, idź za odczuciem.

Dlaczego sen znika kilka minut po przebudzeniu?

To, co przy otwarciu oczu jest jeszcze ostre, po paru minutach bywa już rozmyte, i dzieje się tak niemal u wszystkich. Kto zapisuje albo nagrywa obraz od razu, z czasem zachowuje go więcej - nie dlatego, że ma lepszą pamięć, tylko dlatego, że utrwala obraz, zanim ten zdąży się rozpłynąć. Zeszyt przy łóżku w zupełności wystarczy.