Opieka w jednym odczytaniu, presja w drugim. Obie wersje przetrwały, bo ludzie opowiadają o tej postaci na oba sposoby, często w tym samym roku.
Zapytaj siebie najpierw o jedno: czy ten mężczyzna we śnie w ogóle zachowywał się jak twój ojciec. Ludzie regularnie opowiadają o ojcu z twarzą obcego albo o obcym, o którym po prostu wiedzieli, kim jest. Tradycja czyta tę szczelinę jako sprawę roli, nie konkretnej osoby, a rola ojca ciągnie w senniku dwa przeciwne znaczenia naraz: opiekę i nacisk.
W klasycznych podręcznikach ojciec stoi za strukturą: obowiązkiem, utrzymaniem i granicami. Spokojny ojciec był czytany jako struktura, która trzyma, a rozgniewany albo nieobecny - jako ta sama struktura poddana w wątpliwość. Dzisiejsi interpretatorzy opisują ten sam obraz inaczej: jako rozmowę z wewnętrznym głosem autorytetu, niezależnie od tego, kto go kiedyś w człowieku zostawił. Ten sam sennik potrafi więc dać dwie różne odpowiedzi, zależnie od nastroju sceny, i to nastrój zwykle rozstrzyga, w którą stronę czytasz obraz.
Sny o zmarłym rodzicu są bardzo częste i bywają wyjątkowo wyraziste, a żadne odczytanie, za które ten sennik mógłby ręczyć, nie traktuje ich jako kontaktu ani wiadomości. To, co ludzie opisują najczęściej, jest zwyczajne: kuchnia, jazda samochodem, rozmowa o niczym. Badacze żałoby zauważają, że takie sny bywają pocieszające i że wracają wokół rocznic oraz pierwszych dni listopada. Wielu czytelnikom ta rama pomaga bardziej niż symboliczna.
Bywa też, że powód leży na wierzchu. Telefon w sprawie remontu domu rodzinnego, znalezione zdjęcie, rozmowa z rodzeństwem o starych sprawach - i tej samej nocy ojciec siedzi we śnie przy stole. Pamięć wybiera najbliższą postać, jaką ma pod ręką, i buduje wokół niej całą scenę. Bywa i tak, że powodem jest zwykłe zmęczenie sprawami rodzinnymi, które ciągną się od miesięcy.
Żaden słownik nie powie ci, co znaczy ojciec, bo to słowo przychodzi obciążone na długo przed jakimkolwiek symbolem. Ktoś, kto wychował się przy ojcu ciepłym i obecnym, i ktoś, kto swojego nigdy nie poznał, nie oglądają nocą tego samego obrazu. Hasło ma się uginać pod twoje życie, nie odwrotnie.


