Sen o tłumie - w środku czy obok

Peron w godzinach szczytu, korytarz galerii przed świętami, wyjście ze stadionu po meczu - obrazy tego rodzaju wracają nocą wyjątkowo łatwo. Tradycja czyta tłum jako twój stosunek do ludzi w masie, a nie do żadnej pojedynczej osoby w środku. Całe odczytanie obraca się przy tym wokół jednego pytania: czy należysz do tego tłumu, czy tkwisz w nim jak w obcej materii.

Kiedy tłum patrzy, a kiedy mija

Liczy się także to, co tłum robi. Kiedy cię całkowicie mija i nie zauważa, obraz łączy się z poczuciem bycia pominiętym. Kiedy odwraca się i patrzy, należy do klasycznej rodziny snów o odsłonięciu, obok tych o nieprzygotowaniu na egzamin i o wyjściu z domu w piżamie. Tłum milczący bywa najbardziej nieprzyjemny i wraca w opowieściach zaskakująco często: odbiera się go jako publiczność, której oceny nie da się odczytać. Jeśli pamiętasz z takiej sceny dźwięk albo jego brak, masz w ręku szczegół wart uwagi bardziej niż sama liczba ludzi.

Ten sam sen, dwa różne przeżycia

Różnice między ludźmi biją tu hasło na głowę. Ktoś, kto najlepiej czuje się na pełnym stadionie, i ktoś, kto po dziesięciu minutach w zatłoczonym sklepie musi wyjść na powietrze, opowiedzą dokładnie ten sam sen i będą mówić o dwóch różnych przeżyciach. Świeże wydarzenia też robią swoje. Festiwal, dojazdy w sesji, wesele, pierwszy tydzień na nowej uczelni albo demonstracja wystarczą, żeby tłum wrócił nocą bez żadnego drugiego dna. Policz najpierw, ilu ludzi mijasz w ciągu dnia i ile z tych spotkań naprawdę wybierasz.

Nieść się z prądem albo utknąć

Ruch razem z tłumem, niesiony i spokojny, opisuje się jako przynależność, czasem też jako cichą uwagę na temat tego, jak łatwo idziesz z prądem. Brak możliwości ruchu albo pchnięcie w stronę, której nie wybierasz, wiąże się z obowiązkami, które przestały być dobrowolne. Szukanie jednej twarzy w gęstwie dotyczy zwykle potrzeby czegoś konkretnego w sytuacji, która daje ci wszystko poza tym jednym. Stanie z boku i przyglądanie się czyta się jako dystans, a dystans sam w sobie nie jest w tradycji ani dobry, ani zły.