Dromen over een aardbeving

Vraag mensen wat ze zich van zo'n droom herinneren en ze beginnen zelden bij het schudden. Ze beschrijven de straat erna: scheuren in het asfalt, één gebouw waarvan ze wilden weten of het er nog stond, tellen wie er buiten stond. Dat accent is veelzeggend, juist omdat de oude bronnen het over dit beeld ongewoon oneens zijn.

Twee lezingen die elkaar tegenspreken

De ene lijn behandelt de beving als omwenteling en verloren houvast, een schok die van onderaf komt. De andere behandelt haar als een bouwwerk dat allang niet meer deugde en eindelijk omvalt, wat dichter bij opluchting ligt dan bij ramp. Allebei staan ze al eeuwen opgeschreven, en geen van beide voorspelt een beving of wat dan ook. Een droom die je midden in de nacht overeind zet, zegt iets over die nacht en niets over de aardkorst.

Waarom dit anders werkt dan storm of vloed

Stormen, overstromingen en branden komen ergens vandaan waar je naar kunt kijken. Bij een beving begeeft het juist datgene waar je op stond, en in dat verschil zit de hele symboliek. Oudere verzamelingen koppelen het beeld aan de delen van een leven die worden aangenomen in plaats van onderzocht: een baan waarvan iedereen dacht dat hij er altijd zou zijn, een familieafspraak die niemand ooit ter discussie stelde. Welk gebouw je als eerste zocht, is doorgaans het meest informatieve detail, en wordt gelezen als wat je een verandering wilt zien overleven.

De alledaagse kant hoort er ook bij. Beelden van een ruïne in het journaal, een trilling van zwaar verkeer of een trein die vlak langs je slaapkamer rijdt komen alle drie terug in de nacht, en dan valt er weinig te duiden.

Herinnering gaat voor op symboliek

Dit lemma is voor een algemene lezer geschreven en past niet op iedereen even goed. Wie een aardbeving heeft doorgemaakt, in Japan, Turkije, Chili, Nepal of ergens anders langs een breuklijn, droomt vanuit herinnering en niet vanuit metafoor, en herinnering gaat boven elke symbolische lezing. Hetzelfde geldt voor wie opgroeide met het verhaal van zo'n nacht in de familie. Is dat jouw situatie, dan doet de droom het gewone werk van iets echts verwerken, en het wegschrijven onder loopbaanperikelen doet daar geen recht aan.