Bijna alles in dit woordenboek is iets dat je ziet; donder is iets dat je hoort. Dat verschil stuurt de uitleg: het geluid komt na, als nieuws over iets.
Veel mensen tellen als kind de seconden tussen de flits en de klap. Die gewoonte zit dicht bij de manier waarop uitleggers donder lezen. Het geluid komt achteraf: het is het bericht en niet de gebeurtenis zelf. Daarom wordt donder in de oudere verzamelingen apart gehouden van bliksem en gelezen als nieuws over iets, in plaats van als dat iets. Het is bovendien een van de weinige items hier die je niet ziet maar hoort - wie het meldt, weet vaak niet eens meer hoe de lucht eruitzag.
Een gewone verklaring verdient hier zeker een plaats. Echt geluid dringt de slaap moeiteloos binnen, en donder is daarvan een van de duidelijkste gevallen: een bui boven het huis, een dichtslaande deur, een zware vrachtwagen op straat - het wordt opgenomen en als lucht herschreven. Mensen die wonen waar onweer bij een seizoen hoort, melden deze dromen in seizoensgolven, en daar is niets raadselachtigs aan. Even nakijken wat het weer die nacht deed kost niets en is een redelijke eerste stap.
Waar allebei voorkomen, verdeelt het oudere materiaal het werk. Bliksem is de ontlading, plotseling en precies. Donder is wat je er daarna van bereikt, en het gat tussen die twee is gelezen als de afstand tussen iets dat gebeurt en het moment waarop de dromer het te horen krijgt. Gerommel dat in de verte blijft en nooit dichterbij komt, is een van de vaakst beschreven versies en geldt meestal als het gevoel dat er buiten je zicht iets opbouwt. Een klap recht boven je hoofd wordt gelezen als nieuws dat ineens binnenkomt.
Donder die je vanuit een droge plek hoort, zonder angst erbij, komt in veel tradities voor als teken van schaal: krachten die groter zijn dan een mens, en helemaal niet als dreiging gelezen. Donder die je bang maakt, ligt dichter bij ongerustheid, en dromers weten altijd welke van de twee ze hadden. Wie opgroeide waar het regenseizoen elk jaar met geraas begint, hoort droomdonder anders dan iemand die er van kleins af aan bang voor is, en dat verschil beslist de betekenis lang voordat een woordenboek iets mag zeggen.


