Dromen over bomen en wortels

Welke boom was het. Die vraag hoort vooraan te staan en niet achteraan, want een olijfboom, een berk, een baobab en een plataan wegen totaal verschillend in de streken waar ze groeien. Bovendien komt een boom uit een tuin die je als kind kende beladen binnen met alles wat daar verder stond, en daar kan geen algemene betekenis tegenop. Dromers die de soort kunnen noemen, vinden hun antwoord bijna altijd in de naam zelf.

Van onderen naar boven gelezen

Geen ander droombeeld wordt zo netjes verdeeld. Een boom wordt van de grond omhoog gelezen, en elke traditie geeft de wortels, de stam en de kroon een eigen betekenis. Wortels staan voor familie, herkomst en alles wat je op je plek houdt; wortels die bloot boven de aarde liggen, worden gelezen als het gevoel dat dat houvast verstoord is. De stam is de huidige stand van zaken en hoeveel gewicht die kan dragen, en een holle of gespleten stam is het detail dat dromers het langst onthouden. Takken en bladeren gaan over het leven naar buiten toe, over werk en relaties, waarbij kaal in de winter uitdrukkelijk als pauze telt en niet als verlies. Vruchten staan voor resultaat en gelden overal als de gunstigste vorm die het beeld kan aannemen.

Als geheel stelt de boom een leven voor met een geschiedenis en een richting, groei die zich niet laat opjagen. Daarom duikt hij eerder op in lange, trage periodes dan in weken waarin alles ineens kantelt.

Wie hield de bijl vast

Er zelf een omhakken, of er een tegenkomen die al ligt, is de versie waar mensen het meest van schrikken. De lezingen lopen uiteen naargelang wie de bijl vasthield. Een boom die de dromer zelf velt, wordt begrepen als iets bewust beëindigen, soms met spijt aan het besluit vastgeklonken. Een boom die door wind of door vreemden neergaat, wijst op verandering die van buiten komt. Geen van beide zegt iets over iemands gezondheid of levensduur, en de volksversies die dat wel beweren zijn folklore en geen duiding.

De alledaagse aanleiding is hier makkelijk over het hoofd te zien. Een storm in het weerbericht, een gekapte rij langs de weg of een verhuizing weg uit een vertrouwde straat leveren allemaal boombeelden op zonder dat er iets achter zit.