Reed je zelf of zat je ernaast, waar was de botsing mee, en raakte er iemand gewond? Met die drie vragen halen uitleggers dit beeld sinds jaar en dag uit elkaar.
Het lichaam praat nog een halve ochtend na over een botsing in een droom, en dromers noemen die misselijkheid vaker dan het beeld zelf. Juist daarom staat dit vooraan: de uitlegtraditie behandelt een botsing in een droom niet als waarschuwing voor de weg. Ze leest hem vrijwel overal als verlies van controle, als beeld van iets in het wakende leven dat sneller gaat dan de dromer kan sturen. Daarnaast staat een tweede vaste lezing, die van de botsing in de gewone zin: twee krachten, twee mensen of twee plannen die elkaar raken op een punt waar niemand kan wijken.
Auto's en reizen zijn de moderne standaardbeelden voor een leven in beweging. Een droom die wil zeggen dat er iets misgaat met de richting van de dingen, grijpt dus naar een weg. Daarom duiken deze dromen vooral op rond grote veranderingen: een nieuwe baan, een verhuizing, een relatie die net vaart heeft gekregen. De droom leent het meest vertrouwde beeld van vaart dat voorhanden is, en breekt dat beeld vervolgens.
Er worden meestal drie dingen gevraagd. Reed je zelf, zat je ernaast, of stond je vanaf de stoep te kijken? Of je handen aan het stuur zaten, geldt als het hart van het beeld, want een passagiersdroom en een bestuurdersdroom wegen in vrijwel elke verzameling anders. Daarna: waar was de botsing mee? Een muur, een ander voertuig en een dier zijn in de bronnen elk apart behandeld. En tot slot: raakte er iemand gewond? Daar is de traditie eensgezind dat het letsel symbolisch is, en dat het niets zegt over de gezondheid van wie dan ook of over een reëel gevaar op de weg.
Dan is de droom iets anders en heeft het woordenboek weinig toe te voegen. Een schrikbeeld 's nachts opnieuw afspelen is een goed gedocumenteerd en heel gewoon onderdeel van verwerken, en de beelden kunnen exact kloppen of volledig door elkaar lopen. Bij de meeste mensen zakt dat in de loop van weken weg. Gebeurt dat niet en houdt het je langere tijd uit je slaap, bespreek het dan met een arts, om je slaap zelf en niet om wat de droom zou betekenen. Wie voor zijn werk rijdt en wie nooit een rijbewijs heeft gehaald, lezen dezelfde botsing sowieso niet hetzelfde.


