Gezichten die verschuiven, jaartallen die nergens op slaan: uitleggers zien daarin het gewone gedrag van geheugen en geen teken van wat komen gaat.
Kijken, wegstoppen of verscheuren: dat zijn drie verschillende dromen, en daarom vragen uitleggers eerst wat je met de foto aan het doen was. Pas daarna komt het beeld zelf aan de beurt. Een foto is een moment dat is opgehouden met bewegen, en de traditie leest hem ook zo: het verleden stilgezet, herinnering die vastligt in plaats van meegaat. Wat erop staat, is meestal iets waarmee je in de ene zin klaar bent en in de andere zin nog lang niet.
Foto's in dromen hebben de gewoonte om onder je ogen te veranderen. Gezichten verschuiven, achtergronden kloppen niet, jaartallen slaan nergens op. Dat wordt behandeld als het gewone gedrag van geheugen en niet als voorteken, want herinneren bewerkt zichzelf werkelijk in de loop van de jaren, en de droom laat dat proces ongewoon eerlijk zien. Een foto die je met opzet vernietigt, geldt als een besluit om iets niet langer te raadplegen. Verbrande of doorgescheurde kopieën horen bij dezelfde groep.
Een foto van jezelf wordt naast je zelfbeeld gelegd, en de versie waarin je de persoon die terugkijkt niet herkent, wordt vaak gemeld bij een verandering die je zelf nog niet hebt ingehaald. Een foto van iemand die je verloren hebt is heel gewoon en meestal zacht van toon: je gedachten keren terug naar iemand die je nog niet hebt losgelaten. Groepsfoto's wijzen naar de opstelling waar je uit komt. Een lege foto, of eentje waarvan de gezichten weg zijn, hoort bij het kleine aantal droombeelden dat vrijwel iedereen van slag brengt, en uitleggers verbinden dat met een herinnering die dun geworden is.
Niemand anders kan je vertellen wat een bepaalde foto betekent, want die betekenis ligt al in jou opgeslagen. Een plaatje dat een vreemde niets zegt, kan het meest geladen voorwerp in je huis zijn. Duikt er een op in je slaap, begin dan bij waar het een foto van is en bij wat je voelt als je hem wakker weer voor je ziet. De algemene lezing komt daarna pas, en vaak heb je haar dan niet meer nodig.


