De vlam telt in de oude lezingen zwaarder dan de was. Aansteken, flakkeren in de tocht en het moment van uitgaan kregen elk hun eigen uitleg, en het waken hoort erbij.
Zet een kaars in een droom en de droom gaat vrijwel nooit over de kaars. Hij gaat over de vlam: of die rustig stond, of er tocht was, of hij het uithield. Die kwetsbaarheid draagt de hele overgeleverde betekenis, namelijk hoop, herinnering of aandacht die alleen bestaat zolang iemand erop let. De was en de kandelaar komen in de oude lezingen nauwelijks voor.
In vrijwel elke cultuur die kaarsen kent, worden ze aangestoken voor de doden, de vermisten en de mensen op wie gewacht wordt, los van welke geloofsrichting dan ook. Daardoor komen deze dromen samen rond sterfdagen, rond ziekte in een familie en in de weken na een verlies. Veel mensen beschrijven dat ze er een door een donker huis droegen. Die versie wordt meestal gelezen als zorgen voor iets breekbaars terwijl de rest van het huis slaapt, en niet als een naar voorteken.
Een kaars aansteken geldt als het begin van iets bewusts, een voornemen dat bescheiden de wereld in gaat in plaats van aangekondigd te worden. Een rustige vlam staat voor helderheid die standhoudt. Een kaars die flakkert in de tocht is van oudsher verbonden met aandacht waaraan van meerdere kanten tegelijk wordt getrokken. Een kaars die uitgaat, heeft de somberste reputatie van allemaal en wordt meestal gelezen als het einde van een inspanning of van een periode. Daar hoort onmiddellijk bij dat geen traditie die het citeren waard is, dat beeld opvat als informatie over iemands leven of gezondheid.
Het voorwerp is zo zwaar beladen door opvoeding dat de algemene lezing er in haar eentje weinig aan toevoegt. Voor de ene dromer is een kaars een verjaardag, voor de tweede een stroomstoring en een avond aan de keukentafel, voor de derde een gebruik waarin ze is grootgebracht en dat ze misschien nog volgt en misschien niet. Welke van die drie je slapende hoofd heeft gepakt, is de versie die telt.
Let ook op wie de kaars aanstak. Dromers vergeten dat detail vaak, terwijl het de lezing meer verandert dan de kleur of het formaat ooit doet.


