Rüyada Mezun Olmak

Daha çok bir şeyi bitirmek üzere olanlarda çıkan bir rüya; anlatılarda yolunda gitmesiyle değil ters gitmesiyle biliniyor, cübbe olmuyor, tören taşınmış oluyor.

Bu rüya ağırlıklı olarak bir şeyi tamamlamak üzere olan insanlarda çıkıyor ve çok sık ters gidiyor. Üzerine oturmayan cübbe, yerinin değiştiğini kimsenin haber vermediği tören, bir dersin hiç bitmediğini açıklayan görevli: anlatılarda bu hâller pürüzsüz olanından kat kat fazla. Gelenek bunları, teslim edilmek üzere olan şeyi hak ettiğini hissedip hissetmediğin üzerine bir soru sayıyor. Törenin kendisi ise herkesin gözü önünde geçilen bir eşik demek.

Okul bittikten uzun yıllar sonra bile okulun çarkı uykuda dönmeye devam ediyor. Arkasında yirmi yıllık iş hayatı olan elli yaşında biri eksik kalmış bir ders rüyası görebiliyor. Sahne ödünç alınıyor, çünkü çoğumuz değerlendirilmenin ne demek olduğunu ilk orada öğrendik. Yorumcular da genelde diplomayı geçip salona bakıyor: sıralarda kim oturuyordu, kimin onayı aranıyordu, alkışlayan oldu mu.

Sahne yalnızca öğrencilerde çıkmıyor. Uzun süredir sürüncemede kalan bir işin teslimine yakın günlerde, yeni bir göreve geçerken, tez yazarken ya da uzun bir tedaviyi tamamlarken de benzer anlatılar geliyor. Ortak nokta okul değil, bir şeyi bitirmenin kendisi.

İyi giden hâli

Düz hâli daha sessiz ve anlatılarda daha seyrek. Yürüyüp kâğıdı almak, sıralarda ailesini bulmak: bu genelde nihayet yerine ulaşan bir tanınma sayılıyor, özellikle uyanıkken zorlu bir şeyi bitirip kimseden tebrik almamış kişilerde. Bazıları hiç almadığı bir eğitimden mezun olduğunu anlatıyor; yorumcular bunu, kurum dışında öğrenilmiş bir şey için zihnin kendi kendine verdiği bir belge olarak alıyor. Cübbenin rengi, havaya atılan şapka ya da kalabalığın gürültüsü gibi ayrıntılar genelde yorumun dışında kalıyor; bakılan şey törenin biçimi değil, o an içeride ne hissedildiği.

O salonun senin için ne olduğu

Herkesin böyle bir töreni olmadı. Eğitimi yarıda kalmış ya da kardeşlerinin diploma almasını izleyip sıra kendine gelmemiş biri için bu rüya, genel geçer hiçbir okumanın karşılayamayacağı bir ağırlık taşıyor. Töreni sıkıcı bulup erkenden sıvışmış biri içinse aynı resim anlamsıza yakın duruyor. Yorumu belirleyen şey, o salonla kurduğun kendi geçmişin.

Sıkça Sorulan Sorular

Okuldan ayrılalı yıllar oldu, neden hâlâ okul rüyası görüyorum?

Değerlendirilmeye dair çoğu insanın elindeki en eski dekor okul; zihin ilgisi kalmadıktan çok sonra bile oraya uzanmayı sürdürüyor. Yaşla pek ilgisi yok, altmışlarında olup aynı bitmemiş ödev sahnesini anlatan bir sürü kişi var.

Hiç almadığım bir eğitimden mezun oldum, bu ne?

Yorumcular bunu genelde sınıf dışında öğrenilmiş bir şeyin kabulü sayıyor. Özellikle bir işi kendi kendine öğrenmiş ya da zor bir dönemi sonunda hiçbir resmî karşılık almadan atlatmış kişilerde çıkıyor.