ฝันเห็นย่า บ้านและคำที่ได้ยิน

หลายคนตื่นมาพร้อมประโยคหนึ่งที่ย่าพูดในฝัน บางทีเป็นคำเตือน บางทีเป็นคำสั่งสั้น ๆ บางทีเป็นคำถามที่ตอบไม่ได้ ตำราชาวบ้านถือว่าคำพูดแบบนี้คือคำสอนที่ส่งต่อกันมาตามรุ่น ส่วนคนอ่านรุ่นใหม่ถือว่าเป็นตัวคนฝันเองที่พูดออกมาด้วยน้ำเสียงที่ตัวเองยอมฟัง ไม่ว่าจะเลือกทางไหน คำแนะนำนั้นก็ควรถูกคิดทบทวนด้วยเหตุผลของมันเอง ซึ่งปลอดภัยกว่าการทำตามทันทีอยู่มาก คนโบราณเองก็ไม่ได้สอนให้เชื่อทุกคำที่ได้ยินในฝันอยู่แล้ว

ย่ากับยาย คนละคำ คำอ่านเดียวกัน

ภาษาไทยแยกย่าซึ่งเป็นแม่ของพ่อ ออกจากยายซึ่งเป็นแม่ของแม่ และในชีวิตประจำวันคำว่ายายถูกใช้บ่อยกว่ามาก ตำราฝันไม่ได้แยกคำอ่านของสองคำนี้ ทั้งคู่ถือกันว่าเป็นความต่อเนื่องของบ้านและการดูแลที่มาถึงโดยไม่ต้องร้องขอ อีกอย่างที่คนเล่าตรงกันคือย่าหรือยายมักไม่ได้มาเดี่ยว ๆ เขามาพร้อมบ้านทั้งหลัง ทั้งห้องนั้น กลิ่นของที่กำลังทำอยู่บนเตา เก้าอี้ตัวโปรด และสัมผัสของฝ่ามือ ซึ่งคนฝันมักจำได้ชัดกว่าคำพูดเสียอีก

ครัวในตำรา กับชีวิตจริงที่ไม่ตรงกัน

ตำราเก่าผูกภาพนี้ไว้กับบ้านเพราะบ้านในยุคที่เขียนตำรานั้นถูกจัดวางแบบนั้น ไม่ใช่เพราะมีอะไรในตัวย่าที่ต้องอยู่กับบ้าน ตรงนี้ควรอ่านเป็นประวัติศาสตร์ ไม่ใช่อ่านเป็นกฎ คนจำนวนมากฝันถึงย่าที่เปิดร้านขายของเอง ทำนา ย้ายเข้าเมืองมาคนเดียวตั้งแต่ยังอายุน้อย หรือประคองครอบครัวทั้งบ้านผ่านปีที่ลำบากมาได้ ร่างในฝันแบกชีวิตแบบนั้นมาด้วย ไม่ได้แบกภาพจำสำเร็จรูปที่ตำราวาดไว้ให้ตั้งแต่ยุคนั้น ตรงจุดนี้ตำราเก่าตามชีวิตจริงไม่ทันอยู่หลายก้าว

เก้าอี้ที่ว่างอยู่ก็ให้คำอ่านได้

คนในฝันของคุณไม่ใช่แม่แบบในตำรา คนที่โตมากับย่าก็เท่ากับมีแม่นั่งอยู่บนเก้าอี้ตัวนั้น ส่วนคนที่ย่าเย็นชาใส่มาตลอด หรือคนที่ไม่เคยเจอย่าเลยสักครั้ง สิ่งที่นั่งอยู่ตรงนั้นคือความว่างเปล่า และความว่างเปล่าให้คำอ่านคนละแบบกันโดยสิ้นเชิง เอาประวัติของตัวเองขึ้นมาก่อน แล้วค่อยเอาคำอ่านกลาง ๆ มาวางทีหลังเสมอ คำถามที่ใช้ได้จริงกว่าคือย่าหรือยายเป็นตัวแทนของอะไรในบ้านหลังนั้น และมีเรื่องอะไรที่ยังไม่เคยพูดกันจนถึงวันนี้