Agaat hoort bij de veelzijdigste stenen die de natuur voortbrengt. Je vindt hem in rood, grijs, wit, blauw, bruin en groen, en die kleuren liggen meestal in de kenmerkende concentrische banden die de steen meteen herkenbaar maken. De laagjes zijn nu eens doorschijnend, dan weer bijna ondoorzichtig. Omdat agaat tamelijk hard is, laat hij zich goed slijpen en polijsten, en dat verklaart waarom hij al eeuwenlang in de sieradenkunst wordt gebruikt.
De naam gaat terug op de Siciliaanse rivier de Achates, waar de steen volgens de overlevering voor het eerst is opgeraapt. Agaat ontstaat in holtes van vulkanisch gesteente, die door kiezelzuurrijke oplossingen laagje voor laagje werden opgevuld. Van oudsher maakte men er zegelringen, kralensnoeren, schaaltjes en kleine beeldjes van; doordat de steen zo duurzaam is, gingen zulke stukken vaak generaties mee.
In de traditie van het werken met stenen geldt agaat als een aardse, bedaarde steen die eerder langzaam dan heftig zou inwerken. Oude bronnen raden aan hem dicht op de huid te dragen, bijvoorbeeld als armband of ring, omdat de werking dan het volst zou zijn. Elke variant, herkenbaar aan kleur en tekening, kreeg vroeger zijn eigen toepassing toebedeeld.
Eigenschappen van agaat
• Traditioneel gedragen als beschermsteen die de drager door lastige omstandigheden heen zou helpen.
• In het volksgeloof aanbevolen bij onrustig slapen en bij een trage spijsvertering.
• Volgens oude overleveringen helpt hij feiten nuchter te zien zoals ze werkelijk zijn.
• Er wordt aangenomen dat agaat een stevige, mannelijke energie draagt die met vitaliteit en lichaamskracht werd verbonden.
• Men gelooft dat hij warmte geeft aan gespannen delen van het lichaam en opgebouwde spanning laat wegzakken.
• In de steentraditie zou hij overtollige energie afvoeren, waardoor men hem in drukke periodes ter hand nam.
• Volgens overlevering maakt hij het makkelijker contact te leggen en je thuis te voelen in een nieuwe omgeving.
• Hij geldt als een steen van moed die zou steunen bij het overwinnen van angsten.
• Vroeger meende men dat agaat helder denken en logisch redeneren versterkt.
• In het volksgeloof werd hij in verband gebracht met een sterker gestel en een soepele lymfestroom.
• Er wordt gezegd dat hij een lage bloeddruk naar een gewoner niveau zou brengen.
• Eeuwenlang gedragen tegen het boze oog, omdat de opvallende tekening als eerste de blik zou vangen.
• Door zijn warme uitstraling zou hij helpen ook in mindere dagen de goede kant van gebeurtenissen te zien.
• Men gelooft dat kinderen met een agaat in hun zak rustiger blijven en minder snel ruzie zoeken.
• Van oudsher beschouwd als een steen van vreugde en innerlijke vrede.
Agaat staat symbool voor aards succes: de traditie schrijft hem bescherming toe en het terugbrengen van moed die opgebruikt raakte. Ondernemers droegen hem gewoonlijk onder de gordel, bijvoorbeeld in een broekzak, en als ring zou hij het zelfvertrouwen extra versterken. De steen spreekt vooral mensen aan die op zoek zijn naar rust, stevigheid en een gevoel van veiligheid in het dagelijks leven. De beschreven toepassingen komen uit overlevering en volksgeloof en vervangen geen medisch advies.
Hardheidsniveau: 6.5 - 7
Chemische structuur: SiO₂
Soortelijk gewicht: 2.60 - 2.64
Chakra's: Wortel, Sacraal, Hart
Verzorging: Reinig met lauw water en een zachte borstel en droog goed af. Zonlicht beschadigt hem niet.
Amethist is de paarse variant van kwarts en waarschijnlijk de bekendste gekleurde steen ter wereld. De tint loopt van een zacht lila tot een diep, bijna wijnrood paars, en ontstaat door sporen ijzer in het kristalrooster in combinatie met natuurlijke straling in de bodem. De mooiste stukken groeien als puntige kristallen tegen de wand van holle geodes, waarvan sommige zo groot zijn dat een mens erin kan staan.
De naam komt uit het Grieks en betekent zoveel als niet dronken. In de oudheid werd geloofd dat een beker van amethist de drinker nuchter zou houden, en om die reden dronken Grieken en Romeinen wijn uit bekers die met de steen waren ingelegd. Later werd amethist een kerkelijke steen bij uitstek; bisschopsringen werden er eeuwenlang mee gezet. Belangrijke vindplaatsen liggen in Brazilië, Uruguay, Zambia en Madagaskar.
Wie amethist gebruikt, moet weten dat de kleur niet blijvend is in fel licht: langdurige zon laat het paars verbleken tot bijna kleurloos. Daarom bewaart men de steen liever in de schaduw. In de traditie van het werken met stenen geldt amethist als een steen van bezinning die vooral in de avond en voor het slapengaan werd gebruikt.
Eigenschappen van amethist
• Van oudsher gedragen als steen van matiging, tegen alles waar men te veel van neemt.
• In het volksgeloof aanbevolen bij een druk hoofd dat 's avonds niet tot rust komt.
• Men gelooft dat hij helpt bij onrustige nachten en bij nare dromen.
• Volgens overlevering ondersteunt hij mensen die willen stoppen met een gewoonte die hen niet goed doet.
• De traditie schrijft hem toe dat hij spanningshoofdpijn verzacht als hij op het voorhoofd wordt gelegd.
• Er wordt aangenomen dat hij het onderscheidingsvermogen scherpt bij moeilijke keuzes.
• Oude bronnen noemen hem een steen van studie en geconcentreerd denkwerk.
• In de steentraditie zou hij rouw en gemis draaglijker maken.
• Men zegt dat hij drift tempert en helpt kalm te blijven in een discussie.
• Volgens volksgeloof beschermt hij de ruimte waar hij staat tegen onrustige sfeer.
• Er wordt geloofd dat hij de aandacht naar binnen keert en zo meditatie ondersteunt.
• De overlevering verbindt hem met een helder geheugen en een goed gevoel voor tijd.
• Men gelooft dat hij mensen die veel geven aan anderen helpt hun eigen grens te bewaken.
• Vroeger legde men een amethist onder het kussen om rustiger te slapen.
• Vanouds gezien als een steen van waardigheid en innerlijke stilte.
Amethist symboliseert bezonnenheid: het vermogen om te wachten, af te wegen en niet mee te gaan met de eerste opwelling. De steen spreekt vooral mensen aan die veel in hun hoofd zitten, die slecht loskomen van de dag of die een gewoonte willen loslaten. Alles wat hierboven staat komt uit overlevering en volksgeloof en vervangt geen medisch advies.
Hardheidsniveau: 7
Chemische structuur: SiO₂
Soortelijk gewicht: 2.65
Chakra's: Derde oog, Kruin
Verzorging: Reinig met lauw water en een zachte borstel. Laat hem niet lang in de volle zon liggen, de kleur verbleekt.
Barnsteen is strikt genomen geen steen maar versteend hars van naaldbomen die miljoenen jaren geleden groeiden. De hars droop langs de stam, verhardde en werd door de tijd omgevormd tot een lichte, warme massa in tinten van bleekgeel tot diep honingbruin. Soms zijn er insecten, luchtbelletjes of plantendeeltjes in ingesloten, en juist die stukken zijn voor wetenschappers en verzamelaars het waardevolst.
Het grootste deel komt van de Baltische kust, waar de zee na najaarsstormen brokken op het strand achterlaat; daarnaast zijn de Dominicaanse Republiek en Myanmar bekende herkomstgebieden. Barnsteen was al in de bronstijd handelswaar en werd over de zogeheten barnsteenroute tot diep in het Middellandse Zeegebied verhandeld. Wrijf je hem over wol, dan trekt hij kleine stukjes papier aan - het Griekse woord voor barnsteen, elektron, ligt aan de basis van ons woord elektriciteit.
Omdat het om organisch materiaal gaat, is barnsteen erg zacht en kwetsbaar. Hij krast makkelijk, verdraagt geen parfum of oplosmiddelen, wordt dof in de zon en hoort niet in water. Voorzichtig afnemen met een droge zachte doek is genoeg. In de traditie van het werken met stenen geldt hij als een warme, levende steen die de warmte van het lichaam vasthoudt.
Eigenschappen van barnsteen
• Van oudsher aan kinderen gegeven als kettinkje tijdens het doorkomen van de tandjes.
• In het volksgeloof aanbevolen aan wie zich koud en gesloten voelt.
• Men gelooft dat hij levenslust wekt na een sombere periode.
• Volgens overlevering ondersteunt hij een soepele keel en een vrije ademhaling.
• De traditie schrijft hem toe dat hij spanning uit de schouders haalt.
• Er wordt aangenomen dat hij zorgen lichter maakt en de lach terugbrengt.
• Oude bronnen noemen hem als beschermsteen voor zeelieden en vissers.
• In de steentraditie zou hij helpen bij het loslaten van oud verdriet.
• Men zegt dat hij warmte geeft aan stijve gewrichten wanneer hij op de huid ligt.
• Volgens volksgeloof brengt hij geluk in huis en houdt hij twist buiten de deur.
• Er wordt geloofd dat hij het zelfvertrouwen voedt van wie zich snel schaamt.
• De overlevering verbindt hem met een heldere geest bij creatief werk.
• Men gelooft dat hij goed past bij mensen die veel voor anderen zorgen.
• Vroeger brandde men kleine stukjes als geurige rook bij feestelijke gelegenheden.
• Vanouds beschouwd als een steen van zon en van bewaard leven.
Barnsteen symboliseert tijd die bewaard is gebleven: een druppel hars die een hele wereld vasthield. Hij spreekt vooral mensen aan die warmte zoeken, die na een koude periode weer op gang willen komen of die zich verbonden voelen met natuur en geschiedenis. De genoemde toepassingen komen uit volksgeloof en overlevering en vervangen geen medisch advies.
Hardheidsniveau: 2 - 2.5
Chemische structuur: C₁₀H₁₆O
Soortelijk gewicht: 1.05 - 1.09
Chakra's: Sacraal, Zonnevlecht
Verzorging: Niet in water leggen, de steen is poreus. Veeg af met een zachte droge doek en houd uit direct zonlicht.
Bergkristal is de heldere, kleurloze vorm van kwarts en misschien wel de bekendste steen ter wereld. De kristallen groeien als zeskantige zuilen met een puntige top, soms zo doorzichtig als glas, soms met sluiers, regenboogjes of andere mineralen erin. Het woord kristal komt van het Griekse krystallos, ijs, omdat men in de oudheid geloofde dat het om water ging dat door eeuwige kou voorgoed was verhard.
Kwarts is het meest verbreide mineraal in de aardkorst en wordt overal ter wereld gewonnen; bijzonder heldere stukken komen uit Brazilië, Madagaskar, Arkansas en de Alpen. Naast het gebruik in sieraden en beeldhouwwerk speelt kwarts een sleutelrol in de techniek: door zijn piëzo-elektrische eigenschap trilt hij bij een aangelegde spanning met grote regelmaat, en op dat principe berusten kwartsuurwerken en talloze elektronische schakelingen.
In de traditie van het werken met stenen wordt bergkristal de allrounder genoemd. Waar andere stenen aan één thema worden gekoppeld, geldt hij als de neutrale steen die volgens de overlevering aanvult wat er nodig is. Hij wordt daarom vaak gecombineerd met andere stenen en is de gebruikelijke keuze voor wie met een eerste steen begint.
Eigenschappen van bergkristal
• Traditioneel gebruikt om gedachten te ordenen wanneer alles door elkaar loopt.
• In het volksgeloof aanbevolen aan wie zich futloos voelt zonder duidelijke reden.
• Men gelooft dat hij de werking van andere stenen versterkt wanneer hij ernaast ligt.
• Volgens overlevering ondersteunt hij een goede concentratie tijdens studie.
• De traditie schrijft hem toe dat hij een ruimte fris en helder laat aanvoelen.
• Er wordt aangenomen dat hij helpt een voornemen scherp te formuleren.
• Oude bronnen noemen hem bij helderziendheid en bij het duiden van dromen.
• In de steentraditie zou hij het geheugen ondersteunen bij het onthouden van details.
• Men zegt dat hij helpt in gesprekken de kern te raken zonder omwegen.
• Volgens volksgeloof neemt hij zwaarte weg uit een huis waar veel is gebeurd.
• Er wordt geloofd dat hij het lichaam helpt zijn eigen ritme te hervinden.
• De overlevering verbindt hem met zuiverheid van bedoelingen.
• Men gelooft dat hij goed past bij wie meditatie of ademwerk beoefent.
• Vroeger sneed men er bollen uit om erin te kijken en te voorspellen.
• Vanouds beschouwd als een steen van helderheid en van een nieuw begin.
Bergkristal staat voor doorzichtigheid in de meest letterlijke zin: niets verborgen, niets verkleurd. De steen spreekt vooral mensen aan die overzicht kwijt zijn, die aan iets nieuws beginnen of die zich willen concentreren op één ding tegelijk. Alles wat hierboven staat berust op overlevering en volksgeloof en komt niet in de plaats van medisch advies.
Hardheidsniveau: 7
Chemische structuur: SiO₂
Soortelijk gewicht: 2.65
Chakra's: Kruin, Derde oog
Verzorging: Reinig met lauw water en een zachte borstel en droog goed af. Zonlicht beschadigt hem niet.
Citrien is de gele tot goudbruine variant van kwarts en dankt zijn naam aan het Franse woord voor citroen. De kleur wordt veroorzaakt door sporen ijzer in het kristal. Natuurlijke citrien is tamelijk zeldzaam en heeft meestal een bleke, honingachtige tint; het felle oranjebruin dat men veel in winkels ziet, is doorgaans amethist die door verhitting van kleur is veranderd.
Vindplaatsen liggen onder meer in Brazilië, Bolivia, Madagaskar en Rusland. De steen wordt geslepen tot ringen, hangers en oorbellen, en ruw als geode of punt neergezet. Al in de oudheid werd geel kwarts in gemmen gesneden; in de art-decoperiode kende citrien een grote bloei, toen grote, rechthoekig geslepen stenen in gouden monturen mode waren.
Zoals bij alle gekleurde kwartsen verbleekt de kleur in langdurig fel zonlicht, dus bewaar hem uit direct licht. In de traditie van het werken met stenen geldt citrien als de steen van vertrouwen en overvloed, en hij wordt van oudsher meegedragen door mensen die met geld, handel of ondernemen te maken hebben.
Eigenschappen van citrien
• Traditioneel bewaard in de portemonnee of de kassa, als steen van welvaart.
• In het volksgeloof aanbevolen aan wie somber is in de donkere maanden.
• Men gelooft dat hij zelfvertrouwen geeft bij wie zichzelf voortdurend onderschat.
• Volgens overlevering ondersteunt hij een rustige maag en een goede spijsvertering.
• De traditie schrijft hem toe dat hij besluiteloosheid doorbreekt.
• Er wordt aangenomen dat hij warmte en levendigheid geeft aan een gesprek.
• Oude bronnen noemen hem als steen van kooplieden en onderhandelaars.
• In de steentraditie zou hij schaamte rond geld en verdienen verminderen.
• Men zegt dat hij helpt plannen daadwerkelijk uit te voeren in plaats van uit te stellen.
• Volgens volksgeloof maakt hij een ruimte lichter en gastvrijer.
• Er wordt geloofd dat hij creativiteit voedt bij wie met ideeën werkt.
• De overlevering verbindt hem met dankbaarheid voor wat er wel is.
• Men gelooft dat hij goed past bij wie na een tegenslag opnieuw begint.
• Vroeger droeg men hem bij het afsluiten van een koop, voor een gunstige uitkomst.
• Vanouds beschouwd als een steen van zonlicht en van goede moed.
Citrien staat symbool voor het vertrouwen dat er genoeg is: genoeg tijd, genoeg ruimte, genoeg kans. De steen spreekt vooral mensen aan die ondernemen, die uit een moeilijke periode komen of die hun neiging tot uitstellen willen doorbreken. De genoemde toepassingen horen bij volksgeloof en overlevering en zijn geen vervanging voor medisch advies.
Hardheidsniveau: 7
Chemische structuur: SiO₂
Soortelijk gewicht: 2.65
Chakra's: Sacraal, Zonnevlecht
Verzorging: Reinig met lauw water en een zachte borstel. Laat hem niet lang in de volle zon liggen, de kleur verbleekt.
Topaas is een helder, hard silicaatmineraal dat in prachtig gevormde kristallen groeit, vaak langgerekt met een schuin afgeknotte top. De natuurlijke kleuren lopen van kleurloos en strogeel tot bruin, lichtblauw, roze en het gezochte oranjerode imperiaal, dat vooral uit Ouro Preto in Brazilië komt. Veel van het intense blauw in de handel is kleurloze topaas die door behandeling die tint heeft gekregen.
Topaas staat op acht in de hardheidsschaal, wat hem uitstekend geschikt maakt voor sieraden die dagelijks worden gedragen. Wel heeft hij een volkomen splijtvlak in één richting, waardoor een harde klap hem netjes kan doen splijten; slijpers houden daar zorgvuldig rekening mee. Naast Brazilië zijn Rusland, Pakistan, Nigeria, Sri Lanka en Myanmar bekende herkomstgebieden.
De naam wordt in verband gebracht met het eiland Topazios in de Rode Zee, al bleek de steen die daar werd gewonnen achteraf olivijn te zijn. Fel zonlicht kan bij sommige varianten de kleur laten verbleken, dus bewaren in de schaduw is verstandig. In de traditie van het werken met stenen geldt topaas als de steen van heldere doelen en oprechte woorden.
Eigenschappen van topaas
• Van oudsher gedragen als steen die het hoofd helder zou houden bij grote beslissingen.
• In het volksgeloof aanbevolen aan wie moeite heeft zijn plannen af te maken.
• Men gelooft dat hij zelfvertrouwen geeft zonder tot opschepperij te leiden.
• Volgens overlevering ondersteunt hij een rustige spijsvertering en een goede eetlust.
• De traditie schrijft hem toe dat hij vermoeidheid na intensief denkwerk verzacht.
• Er wordt aangenomen dat hij helpt woorden zorgvuldig te kiezen.
• Oude bronnen noemen hem als beschermsteen tegen bedrog en valse beloftes.
• In de steentraditie zou hij vrijgevigheid aanmoedigen zonder verlies van eigenbelang.
• Men zegt dat hij helpt bij het loslaten van perfectionisme.
• Volgens volksgeloof brengt hij goede sfeer aan tafel en bij samenkomsten.
• Er wordt geloofd dat hij mensen die lesgeven of adviseren goed ligt.
• De overlevering verbindt hem met succes na volgehouden inspanning.
• Men gelooft dat hij helpt na een lange werkdag echt tot rust te komen.
• Vroeger droeg men hem als amulet op reis over land.
• Vanouds beschouwd als een steen van helderheid en van welgemeend optimisme.
Topaas staat symbool voor het gerichte licht: niet verstrooid, maar op één punt geconcentreerd. De steen spreekt vooral mensen aan die een duidelijk doel voor ogen hebben, die veel verantwoordelijkheid dragen of die willen leren hun woorden beter te wegen. Wat hier beschreven staat komt uit overlevering en volksgeloof en komt niet in de plaats van medisch advies.
Hardheidsniveau: 8
Chemische structuur: Al₂SiO₄(F,OH)₂
Soortelijk gewicht: 3.49 - 3.57
Chakra's: Zonnevlecht, Keel
Verzorging: Reinig met lauw water en een zachte borstel. Laat hem niet lang in de volle zon liggen, de kleur verbleekt.

