แต่ละราศีเริ่มวันไหน

หลายคนจำราศีของตัวเองจากตารางที่เคยอ่านผ่านตาตอนเด็กแล้วไม่เคยตรวจสอบอีกเลย ราศีอาทิตย์ไม่ได้ผูกกับวันที่ตายตัวแบบวันหยุดราชการ แต่ผูกกับตำแหน่งจริงของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้าในวินาทีนั้น ดวงอาทิตย์เคลื่อนที่ครบรอบท้องฟ้าใน 1 ปี แบ่งเป็น 12 ช่วงเท่า ๆ กัน ช่วงละ 30 องศา แต่ละราศีเริ่มต้นตรงจุดที่ดวงอาทิตย์ก้าวเข้าสู่องศาแรกของช่วงนั้นพอดี เพราะ 1 ปีไม่ได้มีจำนวนวันลงตัว จุดเริ่มต้นนี้จึงขยับไปมาทุกปี บางปีตารางบอกวันที่ 22 บางปีกลายเป็นวันที่ 23 ทั้งที่พูดถึงราศีเดียวกัน คนที่เกิดวันดังกล่าวจึงมักลังเลทุกครั้งที่ต้องกรอกราศีของตัวเองลงในแบบฟอร์มไหนก็ตาม

ตารางวันเริ่มต้นของทั้ง 12 ราศี

ตารางด้านล่างใช้ได้กับปีส่วนใหญ่ คลาดเคลื่อนได้ไม่เกินหนึ่งวัน และคำนวณตามเขตเวลากรีนิชเป็นหลัก เหตุผลที่ต้องระบุเขตเวลาด้วยจะอธิบายไว้ในหัวข้อถัดไป

• ราศีเมษ 21 มีนาคม ถึง 19 เมษายน
• ราศีพฤษภ 20 เมษายน ถึง 20 พฤษภาคม
• ราศีเมถุน 21 พฤษภาคม ถึง 20 มิถุนายน
• ราศีกรกฎ 21 มิถุนายน ถึง 22 กรกฎาคม
• ราศีสิงห์ 23 กรกฎาคม ถึง 22 สิงหาคม
• ราศีกันย์ 23 สิงหาคม ถึง 22 กันยายน
• ราศีตุล 23 กันยายน ถึง 22 ตุลาคม
• ราศีพิจิก 23 ตุลาคม ถึง 21 พฤศจิกายน
• ราศีธนู 22 พฤศจิกายน ถึง 21 ธันวาคม
• ราศีมังกร 22 ธันวาคม ถึง 19 มกราคม
• ราศีกุมภ์ 20 มกราคม ถึง 18 กุมภาพันธ์
• ราศีมีน 19 กุมภาพันธ์ ถึง 20 มีนาคม

ถ้าวันเกิดของคุณอยู่กลาง ๆ ช่วง ห่างจากทั้งสองปลายสักสามสี่วัน ตารางนี้ตอบคำถามได้เลยไม่ต้องอ่านต่อ แต่ถ้าวันเกิดตกอยู่ตรงวันแรกหรือวันสุดท้ายพอดี หรือห่างแค่วันเดียว เรื่องมันซับซ้อนกว่านั้นอีกนิดหนึ่ง

ทำไมวันที่ขยับไปมาทุกปี

โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ครบหนึ่งรอบใช้เวลาประมาณ 365 วันกับอีก 6 ชั่วโมง ไม่ใช่ 365 วันเป๊ะ ปฏิทินที่ใช้กันอยู่มี 365 วันต่อปี ส่วนที่เกิน 6 ชั่วโมงนั้นจึงสะสมไปเรื่อย ๆ ทุกปีจุดที่ดวงอาทิตย์ก้าวเข้าสู่ราศีเมษจะมาถึงช้ากว่าปีก่อนหน้าราว 6 ชั่วโมง ผ่านไปสามปี ความล่าช้าสะสมกลายเป็น 18 ชั่วโมง ลองนึกถึงคนสองคนที่เกิดวันเดียวกันของราศีเมษห่างกันสามปีเป๊ะ ๆ นาฬิกาบนผนังบอกวันเดียวกัน แต่ดวงอาทิตย์บนฟ้าอยู่คนละตำแหน่งกันเกือบหนึ่งวัน

พอถึงปีที่สี่ ปฏิทินจะแทรกวันที่ 29 กุมภาพันธ์เข้ามา ทำให้จุดเปลี่ยนราศีดีดกลับมาใกล้ตำแหน่งเดิมอีกครั้ง รูปแบบที่เกิดขึ้นจึงเป็นการแกว่งไปแกว่งมาในรอบสี่ปี ไม่ใช่การเลื่อนไปทางเดียวไม่มีที่สิ้นสุด ดวงดาวไม่ได้ขยับไปไหนสักนิด ปฏิทินต่างหากที่เดินเร็วกว่าหรือช้ากว่าท้องฟ้าอยู่ไม่กี่ชั่วโมง

จุดยึดสี่จุดที่ท้องฟ้ากำหนดไว้แน่นอน

ในบรรดาจุดเริ่มต้นทั้ง 12 จุด มีสี่จุดที่ไม่ใช่ธรรมเนียมที่มนุษย์ตั้งขึ้นเอง แต่เป็นเหตุการณ์จริงบนฟ้าที่หอดูดาวคำนวณล่วงหน้าได้แม่นถึงนาที ราศีเมษเริ่มต้นตรงจุดที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านเส้นศูนย์สูตรฟ้าในเดือนมีนาคม ราศีกรกฎเริ่มตรงจุดที่ดวงอาทิตย์อยู่ไกลจากเส้นศูนย์สูตรฟ้าไปทางเหนือที่สุด ราศีตุลเริ่มตรงจุดที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านเส้นศูนย์สูตรฟ้าอีกครั้งในเดือนกันยายน ส่วนราศีมังกรเริ่มตรงจุดที่ดวงอาทิตย์อยู่ไกลไปทางใต้ที่สุด อีกแปดจุดที่เหลือแบ่งช่วงระหว่างจุดหลักทั้งสี่นี้ออกเป็นส่วนเท่า ๆ กัน

จุดยึดนี้เองที่ตอบคำถามที่คนอ่านจากซีกโลกใต้สงสัยกันบ่อย วันเริ่มต้นราศีเหมือนกันทุกที่บนโลก เพราะกำหนดจากตำแหน่งดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ไม่ได้กำหนดจากอากาศร้อนหนาวในแต่ละพื้นที่ คนเกิดที่ซิดนีย์กับคนเกิดที่กรุงเทพในวันเดียวกันจึงเป็นราศีเดียวกันเสมอ ต่อให้ที่ซิดนีย์กำลังเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วงในขณะที่กรุงเทพยังร้อนอบอ้าวอยู่เหมือนเดิม ราศีเมษก็ยังเริ่มต้นวันเดียวกันทั้งสองเมือง

ทำไมแต่ละราศีมีจำนวนวันไม่เท่ากัน

30 องศาเท่ากันไม่ได้แปลว่า 30 วันเท่ากัน วงโคจรของโลกไม่ได้กลมสนิท แต่เป็นวงรีเล็กน้อย และโลกเคลื่อนที่เร็วที่สุดตอนอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดในช่วงต้นเดือนมกราคม มองจากพื้นโลก ดวงอาทิตย์จึงดูเหมือนเคลื่อนที่ผ่านราศีในช่วงนั้นเร็วกว่าปกติ แล้วค่อย ๆ ดูเชื่องช้าลงเมื่อผ่านไปยังฝั่งตรงข้ามของปี

ราศีธนูกับราศีมังกรจึงเป็นราศีที่สั้นที่สุด อยู่ที่ประมาณ 29 วันเศษ ส่วนราศีเมถุนกับราศีกรกฎยาวที่สุด อยู่ที่ประมาณ 31 วันเศษ ห่างกันเกือบสองวันเต็ม นี่คืออีกเหตุผลที่ตารางเดียวเป๊ะ ๆ ให้ได้แค่ค่าประมาณเท่านั้น คนที่เกิดต้นเดือนมกราคมจึงอยู่ในช่วงที่ดวงอาทิตย์เดินเร็วที่สุดของทั้งปีพอดี ราศีมังกรของพวกเขาเลยสั้นกว่าราศีอื่นอย่างเห็นได้ชัด

เขตเวลาก็เปลี่ยนวันที่ได้เหมือนกัน

จุดเปลี่ยนราศีเกิดขึ้นพร้อมกันทั่วโลกในวินาทีเดียว แต่วันที่ที่ติดอยู่กับวินาทีนั้นขึ้นอยู่กับว่าคุณยืนอยู่ตรงไหนของโลก สมมุติดวงอาทิตย์ก้าวเข้าสู่ราศีพฤษภตอนห้าทุ่มของวันที่ 20 เมษายนตามเวลากรุงเทพ ฝั่งลอสแอนเจลิสซึ่งช้ากว่ากรุงเทพราว 14 ชั่วโมง ขณะนั้นยังเป็นเช้าของวันที่ 20 เมษายนอยู่เลย เด็กที่เกิดที่ลอสแอนเจลิสตอนเก้าโมงเช้าวันนั้นจึงยังเป็นราศีเมษ ทั้งที่ตารางส่วนใหญ่บอกว่าราศีพฤษภเริ่มไปแล้วตั้งแต่เช้าวันเดียวกัน

ตารางที่พิมพ์เผยแพร่ทั่วไปมักคำนวณจากเขตเวลาเดียวแล้วไม่บอกว่าเขตเวลาไหน นี่คือสาเหตุที่สามของความไม่ตรงกันระหว่างแหล่งข้อมูลต่าง ๆ และเป็นสาเหตุที่คนอ่านนึกไม่ถึงมากที่สุด ประเทศไทยใช้เวลามาตรฐานเดียวตลอดทั้งปีไม่มีการปรับนาฬิกาตามฤดูกาล จุดนี้ช่วยตัดตัวแปรหนึ่งออกไปได้ แต่เขตเวลายังต้องนำมาคิดอยู่ดีถ้าเทียบกับตารางที่คำนวณจากฝั่งยุโรปหรือฝั่งอเมริกา

ถ้าวันเกิดตกอยู่ตรงรอยต่อพอดี

สามเรื่องที่ทำให้ตารางแต่ละที่ไม่ตรงกันคือปีที่คำนวณ เขตเวลา และการปัดเศษให้เป็นวันเต็ม ไม่มีข้อไหนเกี่ยวกับความเห็นที่ต่างกันทางโหราศาสตร์เลยสักข้อ ทั้งสามเรื่องนี้หายไปทันทีถ้าเลิกอ่านตารางกลาง ๆ แล้วไปดูตำแหน่งจริงของดวงอาทิตย์ในวันเกิด เวลาเกิด และสถานที่เกิดของคุณเองโดยเฉพาะ

คนที่เกิดตรงรอยต่อพอดีมักมีคำถามต่อว่าตัวเองเป็นสองราศีพร้อมกันหรือเปล่า เรื่องนี้มีคำตอบชัดเจนอยู่แล้วในอีกบทความหนึ่งที่อธิบายไว้โดยเฉพาะ สิ่งที่ควรรู้ไว้ตอนนี้คือการรู้ราศีที่ถูกต้องมีความหมาย เพราะทุกสิ่งที่เขียนถึงราศีหนึ่งเขียนขึ้นบนสมมุติฐานว่าคุณอยู่ในราศีนั้นจริง คนที่อ่านเรื่องราศีกันย์มาหลายปีทั้งที่ดวงอาทิตย์ตอนเกิดยังอยู่ในราศีสิงห์ ไม่ได้เข้าใจผิดเรื่องราศีกันย์แต่อย่างใด เพียงแต่อ่านเรื่องของคนอื่นมาตลอดเท่านั้นเอง