Dromen over kakkerlakken

Het keukenlicht gaat om half twaalf aan en er schiet iets weg langs de plint. Wie dat ooit heeft meegemaakt, herkent de reactie in de droom onmiddellijk: de walging is er eerder dan welke uitleg dan ook. Precies die reflex is het startpunt van de traditionele lezing. Het insect staat niet voor een groot gevaar, maar voor iets ongewenst dat volhoudt - een kwestie die telkens opnieuw opduikt nadat je dacht dat ze was opgelost.

Wat de woning ermee te maken heeft

Deze dromen hangen sterk samen met wonen. Mensen melden ze tijdens een plaag in het gebouw, na een verhuizing naar een appartement waar ze niet blij mee zijn, en in periodes waarin ze zich generen voor de staat van hun huis. De koppeling met vuil zit diep en heeft een sociale angel die het dier zelf nooit verdiend heeft, want plagen volgen bouwjaren en leidingen, geen karakters. En als een droom ooit iets heel gewoons doet, dan is het hier: wie er 's avonds eentje over de vloer zag lopen, droomt er die nacht met flinke kans over.

Uitleggers letten op de herhaling

Kakkerlakken overleven, verstoppen zich en komen terug, en elke uitleg leunt op die drie eigenschappen. Uitleggers verbinden het beeld met klusjes die blijven liggen, met kleine wrijvingen in huis of in een relatie, met alles wat je afsluit en een week later opnieuw op tafel ligt. Een enkel exemplaar wordt anders gelezen dan een hele zwerm: bij tientallen tegelijk gaat het volgens de traditie zelden om dat ene grote probleem, maar om het gevoel dat de kleine dingen je boven het hoofd groeien. De variant die dromers het vaakst beschrijven - je maakt er een dood en er staan er drie nieuwe - geldt in die lezing als moeite die de bron niet raakt.

De afkeer is trouwens niet universeel. In warmere streken horen deze insecten bij de zomer en roepen ze niet meer op dan een mot hier, en biologen praten er soms met genegenheid over. Vind je het beest wakker niet vies, dan klopt de standaardlezing over walging eenvoudig niet, en gebruikt je droom het insect waarschijnlijk voor iets heel anders.