Dromen over fruit en rijpheid

Fruit komt in dromen zelden los voor. Er is een schaal, een kraam op de markt, een tak die het nog draagt, en die omgeving hoort bij de lezing. De algemene associatie is resultaat: het punt waarop inspanning iets wordt wat je kunt plukken. Wat de uitleg vooral stuurt is niet de soort vrucht maar het moment waarop je haar aantrof.

Plukken, kopen, aangereikt krijgen

Wat je ermee deed kleurt de uitleg verder. Plukken hoort bij iets rechtstreeks verdienen, kopen bij het langs een andere weg verkrijgen, en aangereikt krijgen bij iets ontvangen van een ander. Uitdelen komt in aardig wat tradities voor als vrijgevigheid die terugkomt, al is dat een oude morele lezing en geen belofte over wat dan ook. Fruit verschijnt trouwens ook om de platste reden die er is: je hebt het gegeten, of je had er zin in en het lag er niet.

Vier momenten, geen rangorde

• Rijp. Van oudsher gelezen als iets wat klaar is, en soms als een duwtje: nog langer wachten dient geen doel meer.
• Onrijp. Gelezen als te vroeg en niet als mislukking, wat het een van de mildere lezingen in dit hele woordenboek maakt.
• Overrijp of gekneusd. Hoort bij een moment dat net iets te lang is blijven liggen.
• Rot. Meestal opgevat als teleurstelling waarvan je al wist, niet als iets wat nog moet komen.

Die vier vormen geen ladder van slecht naar goed. Ze zijn een manier om te vragen op welk punt van een proces je jezelf aantrof, en die vraag beantwoord je zelf beter dan een boek dat jou niet kent.

Elke streek heeft haar eigen vrucht

Afzonderlijke vruchten dragen sterk plaatselijke betekenissen. Granaatappels, vijgen, dadels, sinaasappels en appels zitten elk in verhalen die van streek tot streek verschuiven, en een uitleg die om zo'n vrucht heen is gebouwd, komt niet ongeschonden aan de overkant. Hoort een vrucht bij jouw eigen jaarkalender, bijvoorbeeld een boom in de tuin van je grootouders of iets wat je met een seizoen of een feestdag verbindt, dan is dat de associatie waarmee je werkt.