Rüyada Kendi Yüzünü Görmek

Bu rüyayı anlatanların neredeyse hepsi aynı ayrıntıda takılıyor: karşıdaki yüz kendi yüzleri, ama bir yeri tutmuyor. Tabir geleneğinde kendi yüzünü görmek çoğunlukla dışa dönük yüzle ilgili bir soru sayılır, yani insanın çevresine gösterdiği hâlinin hâlâ üzerine oturup oturmadığıyla.

Eski tabir kitapları resmi durumuna göre ayırırdı. Net ve tanıdık bir yüz oturmuş bir kendilik duygusu, bulanık ya da başkalaşmış bir yüz ise belirsiz bir dönem diye okunurdu. Bu bir yorum alışkanlığı, bulgu değil; hiçbir yüz rüyası kimsenin görünüşü ya da sağlığı hakkında bir şey söylemez.

İnsanların anlattığı hâller

• Durmadan değişen yüz. Genelde taşınma, iş değişikliği, uzun bir şeyin bitmesi gibi kıpırtılı aylarda anlatılıyor.
• Kendi yerinde başkasının yüzü. Gelenekte seçilmemiş, verilmiş bir role bağlanır.
• Aynada hiç yansıma olmaması. Çoğunlukla belli bir ortamda görülmediğini hisseden kişiler anlatıyor.
• Yüzü yıkamak, boyamak, saklamak. Birkaç gelenekte ya temiz bir başlangıç ya da bakılmaktan biraz uzak durma isteği sayılır.

Neden hep bir ayna var

Yüz, içeriden hayal etmesi zor bir şey. Kendininkini cam, fotoğraf ve ekran üzerinden tanıyorsun, rüya da bu yüzden bakacak bir şey uyduruyor. Bazı kişiler yansımanın geriden geldiğini ya da kendilerinin yapmadığı bir ifade taşıdığını fark ediyor; sabaha kalan kısım genelde o uyumsuzluk oluyor.

Yüzlerin rüyada oynak olmasında gizemli bir taraf yok. Uykuda ayrıntılı görsel bellek zaten gevşek çalışır ve ilk yumuşayan şeylerden biri yüzdür. Sembolik okuma ile sıradan açıklama birbirini iptal etmeden yan yana durabiliyor, ikisini birden akılda tutmak da yorumu zayıflatmıyor.

Önce kendi ölçün

Bu imge, yeni diş tedavisi görmüş biri, geçimini kamera karşısında sağlayan biri ve haftada bir kez zar zor aynaya bakan biri için aynı ağırlıkta değil. Bakılmakla kendi ilişkinden başla, geleneksel yorumu ondan sonra tart. Ekleyecek bir şeyi varsa kalsın, yoksa bırak.

Rüyanın hangi sırada geldiğini hatırlamaya çalışmak da yardım ediyor. Kendi yüzünü görmek çoğu zaman tek başına bir sahne değil, daha uzun bir rüyanın ortasında beliriyor; öncesinde bir kalabalık, bir sınav odası ya da tanımadığın bir ev varsa asıl konu orada olabilir. Yorumcuların uzun zamandır söylediği şey basit: bu imge, o gecenin geri kalanından koparıldığında anlamının çoğunu kaybediyor.