Dromen over schapen en kuddes

Vanuit een treinraam is een wei met schapen zowat het rustigste wat voorbijkomt, en in een droom werkt het beeld ongeveer net zo. De overgeleverde uitleg sluit daarop aan: geduld, voorraad, en het gemak van ergens bij horen. Aan dat laatste zit meteen een tweede kant, want dezelfde wei wordt in de droomboeken ook gebruikt om een ongemakkelijke vraag te stellen. Loop je met de groep mee omdat je dat wilt, of vooral omdat afwijken meer moeite kost?

Wat het boerenbedrijf eraan toevoegde

Oudere landbouwculturen hielden veel meer detail bij dan moderne lijstjes. Scheren werd gelezen als iets afstaan in ruil voor opbrengst, dus niet als verlies. Een ooi met een lam viel onder het materiaal over zorg en plicht. Een zoekgeraakt schaap ging in die bronnen minder over het dier dan over het zoeken zelf, en stond meestal voor iets waar de dromer niet langer naar omkeek.

De kleur telde ook mee. Een zwart dier tussen witte werd in volksverhalen de buitenstaander, en dat beeld zit inmiddels zo diep in de taal dat het in dromen meestal via het spreekwoord binnenkomt en niet via het dier. Zulke betekenissen zijn talig van oorsprong: ze zeggen meer over hoe er over families en groepen gesproken wordt dan over de nacht zelf.

Meebewegen, en wat het kost om dat niet te doen

Beweegt de hele kudde als geheel, dan luidt de gangbare uitleg dat een groep bescherming biedt en dat er een periode zonder veel wrijving wordt afgebeeld. Raakt er een enkel dier los van de rest, dan verschuift de nadruk volledig. Uitleggers lezen dat doorgaans als de dromer die zijn eigen verschil opmerkt met de mensen om zich heen. Of dat als eenzaamheid aankomt of juist als onafhankelijkheid, verschilt per nacht en per dromer, en is alleen aan het gevoel af te lezen.

Voor wie op of naast een boerderij is opgegroeid werkt dit hele hoofdstuk anders. Dan is een kudde geen zachtheid maar werk, weer en heel vroeg opstaan, en die associatie overstemt moeiteloos wat een lijstje te bieden heeft. Wie tussen de dieren heeft gewerkt droomt erover zoals anderen over hun werkdag dromen.