Wat is Mercurius retrograde?

Mercurius retrograde is een gezichtsbedrog, geen gebeurtenis die de planeet zelf overkomt. Mercurius vertraagt nooit, stopt nooit en draait ook nooit echt om: hij blijft zijn baan gewoon in dezelfde richting en op ongeveer hetzelfde tempo afleggen. Wat er wel gebeurt, is dat hij een paar weken lang, gezien vanaf de aarde, tegen de sterrenachtergrond lijkt terug te lopen. Dat gebeurt drie of vier keer per jaar, en de astrologie leest elke periode als een moment om op iets terug te komen in plaats van iets nieuws te beginnen.

Waarom een planeet lijkt terug te lopen

Mercurius is de binnenste en snelste planeet van het zonnestelsel. Hij doet ongeveer 88 dagen over een volledige ronde om de zon, terwijl de aarde er ruim 365 nodig heeft. Daardoor haalt Mercurius de aarde telkens weer in. Bij elke inhaalslag schuift hij tussen de aarde en de zon door, en precies op dat moment draait de richting waarin hij aan onze hemel lijkt te bewegen om.

Vergelijk het met inhalen op de snelweg. Trek je op de A2 een langzamere auto voorbij, dan lijkt die auto voor even achteruit te schuiven ten opzichte van de heuvels op de achtergrond, terwijl hij geen moment gestopt is met vooruitrijden. Er is niets met die andere auto aan de hand. Wat verandert, is de afstand tussen de twee wagens, en het verre landschap verraadt die illusie. Mercurius gemeten tegen de vaste sterren is precies datzelfde beeld, alleen dan op een schaal van miljoenen kilometers.

Daar volgt iets belangrijks uit, iets wat de meeste stukken over dit onderwerp overslaan. Retrograde beweging overkomt Mercurius niet. Het is een kwestie van gezichtspunt. Bekijk het zonnestelsel van bovenaf in plaats van vanaf een ronddraaiende aarde, en de omkering is er simpelweg niet.

Hoe vaak het voorkomt en hoe lang het duurt

Tussen twee retrograde periodes zit ongeveer 116 dagen, de tijd die Mercurius nodig heeft om de aarde weer in te halen. Drie van die tussenpozen passen ruim binnen een kalenderjaar, en dat is waarom de meeste jaren drie periodes tellen en sommige er vier hebben.

Elke periode duurt ongeveer drie weken, meestal tussen de twintig en vijfentwintig dagen. Tel je alles bij elkaar op, dan brengt Mercurius bijna een vijfde van elk jaar schijnbaar achteruitlopend door. Dat getal is handig om te onthouden zodra de fase de schuld krijgt van een rotweek, want dit is geen zeldzame stand van de hemel. Het is juist een van de gewonere.

Stations en de schaduwperiode

Elke periode wordt omlijst door twee momenten die je op elke kalender tegenkomt. Een station is de dag waarop de schijnbare richting omslaat, het moment waarop de planeet even stil lijkt te hangen tegen de sterren voordat hij de andere kant op gaat. Het station dat de periode opent, heet het retrograde station, en het station dat hem afsluit, heet het directe station.

Dan is er de schaduwperiode, soms de storm genoemd, die verklaart waarom mensen zeggen dat de stemming al eerder begint en later pas wegtrekt. Mercurius doorkruist hetzelfde stukje dierenriem drie keer in een cyclus: eerst vooruit, dan achteruit, dan weer vooruit. De eerste doorkruising is de schaduw voor de retrograde, de laatste de schaduw erna, en elk duurt ongeveer twee weken. Astrologen lezen de eerste doorgang als het moment waarop een kwestie opduikt, de achteruitlopende doorgang als het moment waarop diezelfde kwestie terugkeert, en de laatste doorgang als het moment waarop ze wordt afgesloten. Astronomisch gezien is de schaduw niets nieuws. Het is dezelfde plek aan de hemel die gewoon meer dan een keer wordt overgestoken.

Wat de traditie erin leest

Mercurius is vernoemd naar de Romeinse god die boodschappen overbracht, en de planeet wordt al eeuwenlang aan diezelfde taak gekoppeld: taal, schrijven, leren, korte reizen, handel, contracten en, inmiddels, elk apparaat dat we voor al die dingen gebruiken. Keer die functies naar binnen en het gangbare advies schrijft zichzelf haast vanzelf.

• Lees terug voordat je verstuurt. Berichten die je er haastig uitgooit zijn het klassieke slachtoffer van deze weken, en een tweede keer lezen kost niets.
• Reken op oude bekenden. Vroegere collega's, sluimerende vriendschappen en gesprekken die zijn blijven hangen, gelden als het herkenbare kenmerk van deze periode.
• Bevestig afspraken in plaats van ze aan te nemen. Reizen en afspraken vallen recht in het domein van Mercurius, dus het advies is de boeking te checken in plaats van op je geheugen te vertrouwen.
• Maak af in plaats van te beginnen. De traditie wijst je op de stapel: het half geschreven stuk, het onverstuurde antwoord, de beslissing die al sinds het voorjaar blijft liggen.
• Lees de kleine lettertjes twee keer. Volksverhalen zeggen dat je nooit iets moet tekenen. De bruikbare versie is: neem de extra dag als die er is, en stel de vraag die je anders had overgeslagen.

Kijk naar wat er ontbreekt in dat lijstje. Niets ervan vraagt om te geloven dat een planeet iets veroorzaakt, en alles ervan is gewoon verstandig gedrag in elke willekeurige drie weken van het jaar.

Wat het niet doet

Er is geen bekend mechanisme dat de schijnbare route van een kleine planeet verbindt aan een zoekgeraakt pakketje of een kapotte harde schijf. Mercurius retrograde verandert hier op aarde niets fysieks: geen zwaartekracht, geen licht, niets meetbaars dat een telefoon of een treindienst bereikt. Apparaten vallen in de andere veertig weken van het jaar net zo vaak uit als in deze drie.

Wat wel echt verandert, is de aandacht. Geef een periode een naam en een reputatie, en mensen beginnen de gebeurtenissen te tellen die daarbij passen, terwijl ze de rest stilzwijgend negeren. Een afgezegde afspraak binnen een gemarkeerde periode wordt bewijs; diezelfde afzegging in een gewone week is gewoon een dinsdag. Dat is een heel normaal kenmerk van hoe het geheugen werkt, en het houdt de reputatie in leven zonder enige hulp van de astronomie.

Dat laat ruimte voor een redelijke tussenpositie. Het verschijnsel is echt, het is zichtbaar, en het is eeuwen vooruit tot op de minuut te berekenen, terwijl het effect op je inbox nooit is aangetoond. Zet het label je aan om een back-up te maken, een boeking te checken en die ene mail te beantwoorden die je al weken ontwijkt, dan is die gewoonte de moeite waard, wat je ook van de oorzaak vindt. Onschuldig blijft het zolang het geen reden wordt om een beslissing uit te stellen die toch echt genomen moest worden.